Een dagje ouder, ja, soms gaat dat met kleine gebreken. Bijvoorbeeld, we ontmoeten iemand die slechthorend of doof is geworden. Dan passen we vanzelf onze communicatie aan. We spreken rustiger, letten beter op wat we zeggen en ondersteunen onze woorden met gebaren. En wanneer iemand blind of slechtziend is, houden we rekening met hoe we contact maken. Dat vinden we heel normaal.

Maar bij mensen met dementie vergeten we dat vaak. Terwijl ook zij te maken krijgen met een veranderende manier van communiceren. Door problemen met taal, spraak en begrip wordt het steeds lastiger om woorden te vinden.

Neem nou de ziekte van Alzheimer: al in een vroeg stadium verliezen mensen gemiddeld één op de vier woorden per dag. Denk aan dat moment waarop u eem woord “op het puntje van uw tong” hebt. Stel u voor dat dit dertig keer per dag gebeurt. Het levert veel frustatie op, bij hen én bij hun omgeving. Door de dementie vervaagt vaak eveneens de rem op emoties, waardoor gemakkelijk nog meer misverstanden en spanningen ontstaan.

We spreken altijd al met ons lijf

Iedereen die contact zoekt met iemand met dementie, bereikt veel door de eigen lichaamstaal bewust in te zetten. Gelukkig, het grootste deel van onze communicatie bestaat al uit non-verbale signalen zoals oogcontact, gezichtsuitdrukking, gebaren, houding. Bewust inzetten van gebaren helpt vaak prima. Een eenvoudige vraag als “Zullen we theedrinken?” wordt veel duidelijker als dit gepaard gaat met een warme blik op ooghoogte en een uitnodigend gebaar.

In de omgang met mensen met dementie is “gebarentaal” geen luxe, wel een stevig hulpmiddel dat contact beter mogelijk maakt. Dementie vraagt dat wij ons aanpassen, zodat de ander ons kan blijven begrijpen.

De taal van dementie betekent vooral: goed kijken, altijd contact op ooghoogte, rustig bewegen, vriendelijke gebaren en nabij zijn. Zo blijven we in staat om verbinding, rust en begrip te brengen, ook wanneer woorden steeds schaarser worden.

 

Tineke van Sleen is trainer/coach en dementietolk. Meer hierover en andere praktische handvatten in haar boek “Last van Vergetelijkheid”, geschreven vanuit kennis over communicatie en verbondenheid met de mens met dementie.     

www.tevansleen.nl